İstatistik Öğretiminde Kavram Yanılgıları, Pedagojik Stratejiler ve Çözüm Önerileri

Source abstract

Bu çalışmanın amacı, bilgi temelli toplumlarda karar alma süreçlerinin merkezinde yer alan istatistiksel okuryazarlık becerisinin önündeki en büyük engellerden biri olan "kavram yanılgılarını" yapısal olarak incelemek; bu yanılgıların kökenlerini ortaya koymak ve giderilmesine yönelik çağdaş pedagojik stratejiler ile çözüm önerileri sunmaktır. Çalışma nitel bir kavramsal analiz ve literatür taraması niteliğindedir. Bu doğrultuda, öğrencilerin deterministik (kesin sonuçlu) matematiksel düşünme biçiminden olasılıksal ve tahmine dayalı istatistiksel düşünme biçimine geçiş sürecinde yaşadıkları bilişsel çatışmalar; Kahneman ve Tversky’nin (1974) "Sezgisellikler", Konold’un (1989) "Sonuç Odaklı Yaklaşım" ve Shaughnessy’nin (1992) "Değişkenlik" kuramları çerçevesinde ele alınmıştır. Yapılan literatür analizi sonucunda istatistik eğitiminde en sık rastlanan kavram yanılgıları dört ana kategoride tasnif edilmiştir. İstatistik eğitiminde geleneksel ve hesaplama odaklı yöntemlerin, kavramsal derinlik sağlamada ve değişime dirençli yanılgıları gidermede yetersiz kaldığı görülmüştür. Bu bağlamda çalışmada; Posner ve ark. (1982) tarafından geliştirilen Kavramsal Değişim Modeli uyarınca sınıfta "bilişsel çatışma" yaratılması, soyut kavramların (Merkezi Limit Teoremi vb.) dinamik simülasyonlar ve görselleştirme araçları (R-Shiny, GeoGebra vb.) ile somutlaştırılması ve derslerin gerçek veri setleri üzerine inşa edilmesi gerektiği savunulmaktadır. Ölçme-değerlendirme süreçlerinde ise formül hesaplamalarından ziyade "neden sorgulayan" iki aşamalı tanılayıcı testlerin kullanımı ve eğitimcilere yönelik hizmet içi pedagojik alan bilgisi eğitimlerinin düzenlenmesi önerilmektedir.